XVIII Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu i Zabawy

Jak każe wiekowa tradycja, tak i w tym roku w Bałdach k. Butryn odbyło się uroczyste powitanie nowego ordynariusza warmińskiego.

Poczynając od kardynała Stanisława Hozjusza, polskich biskupów przybywających objąć swoje warmińskie przewodnictwo, uroczyście witano w rejonie wsi Przykop i Bałdy oraz w kościele parafialnym w Butrynach. Tu bowiem wiodący z Warszawy do Lidzbarka Warmińskiego Trakt Biskupi przekraczał granicę Prus Książęcych (Mazur) i diecezji poprzez Wrota Warmii. Na granicy witała nowego ordynariusza delegacja kanoników kapituły warmińskiej, której towarzyszył oddział rycerstwa komornictwa olsztyńskiego. Po powitaniu, przy dźwiękach dzwonów i salw armatnich, wszyscy udawali się do kościoła na nabożeństwo dziękczynne. Później był uroczysty obiad i orszak ruszał w kierunku Lidzbarka. Tak było i podczas tegorocznego XVIII Warmińskiego Kiermasu Tradycji, Dialogu i Zabawy, kiedy to zgromadzony licznie „lud warmińsko-mazurski” powitał bpa Jana Stefana Wydżgę (1610-1685), który objął diecezję w roku 1660 (w jego postać wcielił się olsztyński aktor Marian Czarkowski).

Wydżga był jednym z najbardziej wykształconych biskupów swoich czasów. Twórcą wielu dzieł z zakresu historii. Przypisywane jest mu m.in. autorstwo „Series episcoporum varmiensium” (1681) – czyli pierwszego „Pocztu biskupów warmińskich”. Portrety swoich poprzedników zebrał w swojej siedzibie i każdy z nich podpisał łacińskim heksametrem, streszczającym ich zasługi. Pod własnym napisał: „Niech przypiszą mi następcy to, czym się zasłużę”. Za zasługi dla Warmii i Rzeczpospolitej król Jan III Sobieski uczynił biskupa Jana kanclerzem koronnym, arcybiskupem gnieźnieńskim i prymasem Polski. Potomni upamiętnili jego postać m.in. głazem ustawionym w 2022 roku na bałdzkim Trakcie Biskupim. Jego fundatorami byli prof. Izabela Lewandowska i Edward Cyfus.

Zgodnie z zapoczątkowaną dwadzieścia lat temu kiermasową tradycją i w tym roku na trakcie odsłonięte zostały kolejne obeliski poświęcone ordynariuszom warmińskim: Pawłowi Legendorfowi (1415-1467) oraz Andrzejowi Stanisławowi von Hatten (1763-1841). Ich fundatorami są państwo Anna i Grzegorz Drozdowscy oraz rodzina państwa Policht.

Biskup Paweł objął diecezję warmińską w roku 1458 – jako następca bpa Eneasza Piccolominiego, który jako jedyny ordynariusz warmiński został papieżem. W roku 1458 przyjął imię Piusa II. Najbardziej znaną pamiątką po nim jest jego okazała płyta nagrobna z kościoła św. Katarzyny w Braniewie, gdzie – jako jedyny ordynariusz warmiński – został pochowany. Obecnie, jako jeden z niewielu ocalałych zabytków z tej prawie kompletnie zniszczonej w czasie ostatniej wojny świątyni, eksponowana jest w Wielkim Refektarzu zamku biskupów w Lidzbarku Warmińskim.

Przewielebny Andrzej Stanisław został biskupem warmińskim w roku 1838. Jego posługa nie trwała jednak długo. Zakończyła się tragicznie – biskup stał się ofiarą morderstwa na tle rabunkowym, dokonanym przez mieszkańca Fromborka. Zabójstwo znanego z dobroci i życzliwości ordynariusza warmińskiego odbiło się szerokim echem w całych Prusach. Jego sprawca został skazany na śmierć za pomocą średniowiecznego łamania kołem. Ciało biskupa złożono w krypcie kaplicy Szembeka fromborskiej katedry. Obok wejścia do niej umieszczona jest poświęcona mu tablica nagrobna.

Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu i Zabawy w Bałdach odbywa się w każdą pierwszą sobotę lipca, bowiem 5 lipca 1243 roku papież Innocenty IV ustanowił w Prusach cztery nowe diecezje – w tym i warmińską. Stąd Kiermas uznawany jest za oficjalne święto Warmii.

Zob: Biskupstwo i ordynariusze warmińscy